Analiza Kontekstowa
Sytuująca się w obrębie literaturoznawczych badań komparatystycznych rozumianych w sensie ścisłym, dla której ustalenia historycznoliterackie będą odgrywać rolę pomocniczą – potraktowana jako metoda możliwa do zastosowania po ustaleniu historycznie weryfi kowalnej podstawy porównania (opartej albo o sygnały intertekstualności i związki faktyczne, albo o zmierzające do stworzenia klasyfikacji obserwacje, z których wynika, że na zróżnicowanych kulturowo obszarach występują analogiczne zjawiska, pomiędzy którymi istnieją także znaczące różnice), dotyczyć będzie zatem utworów wykreowanych w różnych językach, przy czym języki te mogą, ale nie muszą być rozumiane wyłącznie jako języki narodowe. (Żaneta, N.)
Z tak zaprojektowanej analizy kontekstowej wyłaniają się następujące cele historycznie i literaturocentrycznie zorientowanych badań porównawczych:
– generowanie aspektowego przyrostu wiedzy historycznej (przekraczającej granice jednego obszaru językowego i kulturowego);
– dekomponowanie elementów narodowych modeli historycznoliterackich (rewidowanie obecnych w nich uproszczeń, które wynikać mogą na przykład z uwzględnienia zbyt wąskiego kontekstu w badaniach);
– tworzenie komponentów mogących wejść w skład ponadnarodowych syntez historycznoliterackich zdających sprawę ze zjawiska interkulturowej transmisji oraz przekształceń gatunków, stylów, motywów, estetyk i idei w czasie);
– opis (przez porównanie) obecności kodów kultury literackiej (prądów) w twórczości konkretnych pisarzy: określenie znaczenia literackich kodów rezydualnych (przeszłych), deskrypcja udziału w niej kodów dominujących (współczesnych autorowi) oraz roli konkretnych autorów w kreowaniu literackich kodów emergentnych (dopiero wyłaniających się);
– deskrypcja (w szerokim kontekście) tego, co swoiste w twórczości konkretnych pisarzy (uchwycenie sygnałów zmiany w ponadnarodowym procesie historycznoliterackim);
– rozpoznawanie specyfi ki mechanizmów kontekstualizacji i dekontekstualizacji w ponadnarodowym procesie historycznoliterackim;
– tworzenie komponentów ponadnarodowej systematyki literackiej (na przykład gatunków lub motywów i ich funkcji) – w wypadku badań, których przedmiotem są nie filiacje i homologie, a analogie;
ukazywanie literatur narodowych jako otwierających się w historycznie zorientowanym procesie kontaktów międzynarodowych / interkulturowych / intersemiotycznych na nie tylko jednokierunkowy, lecz także dwu- lub wielkokierunkowy dialog z innymi literaturami, semiosferami, dyskursami (Żaneta, N.).
⠀ Żaneta, N. (2012). „Problematyka kontekstów i metod badań w komparatystyce”. Retrieved from: https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/13461/Problematyka%20kontekstow.pdf?sequence=1&isAllowed=y